صفحه اصلی درباره مرکز آموزشی گالری تصاویر تماس با ما ورود کاربران
منوی سایت
تقویم روز

یكشنبه ۲۶ خرداد ۱۳۹۸
آمار بازدید

بازدید امروز : ۱۳

بازدید این هفته : ۱۶۲

بازدید این ماه : ۱۳۲۹

آمار کل بازدید : ۴۶۷۴۸۱

افراد آنلاین : ۰ نفر

آی پی : ۱۸.۲۱۲.۹۰.۲۳۰

 صفحه اصلی محتوای آموزشی مشاهده محتوای آموزشی

 
مرفین نوعی داروی ضد درد

مرفین نوعی داروی ضددرد مخدر بسیار قوی است که از تریاک به‌دست آمده و مهمترین ترکیب مؤثر تریاک است.

درصد مرفین موجود در تریاک خشک شده ممکن است بین ۴٪ تا ۲۱٪ باشد[۱]. مرفین اولین آلکالوئیدی‌ست که در سال ۱۸۰۳ از تریاک استخراج شد. مکانیسم تأثیر آن از طریق تأثیر بر دستگاه عصبی مرکزی است که احساس درد را کاهش می‌دهد. مرفین دارویی به شدت اعتیادآور به شمار می‌اید. تحمل دارویی و وابستگی جسمی و روحی به آن به سرعت ایجاد می‌شود.

با این وجود مرفین از داروهای محبوب پزشکان برای دردهای شدید و حاد است و در فهرست داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی قرار دارد.

http://bits.wikimedia.org/skins-1.18/common/images/magnify-clip-rtl.png

مشخصات

فرمول شیمیایی مرفین C17H19NO3 است. درصد چسبندگی آن به پروتئین پلاسما ۳۰٪ تا ۴۰٪ است. ۹۰٪ آن در کبد متابولیزه شده و ۹۰٪ از مسیر کلیه و از طریق ادرار از بدن خارج می‌شود. و نیمه عمر آن حدود ۲ تا ۳ ساعت است.

فراورده‌های دارویی مرفین در سه فرم خوراکی (قرص و کپسول)، تزریقی (وریدی، زیرپوستی و عضلانی) و شیاف موجود است. البته مصرف آن از طریف استنشاق (تو دماغی) نیز ممکن است.

تجویز

مرفین در این موارد تجویز می‌شود:

  • ضددرد برای بیماران بستری
  • دردهای بیماران قلبی
  • درد ناشی از بیماری خونی سلول‌های داسی شکل
  • درد ناشی از جراحی و پس از جراحی
  • دردهای مزمن شدید
  • درد ناشی از جراحت
  • سرطان
  • سنگ کلیه
  • کمر درد شدید
  • داروی کمکی به همراه داروهای بی‌هوشی
  • ضدسرفه در سرفه‌های شدید
  • ضداسهال در اسهال‌های مزمن (از جمله اسهال بیماران مبتلا به ایدز)

 

دسترسی

با وجود قیمت نسبتا ارزان مرفین بیماران در برخی از کشورهای فقیر به این دارو دسترسی ندارند. ۷۹٪ مرفین دنیا در سال ۲۰۰۵ فقط در شش کشور ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، کانادا، استرالیا، آلمان و فرانسه مصرف شده و کشورهای فقیرتر دنیا که حدود ۸۰٪ جمعیت جهان را در خود جای داده‌اند تنها ۶٪ از تولید جهانی مرفین را مصرف کرده‌اند.

برخی کارشناسان علت این امر را هراس بی‌جهت در برخی از کشورها نسبت به احتمال اعتیادآوری و سؤمصرف این دارو می‌دانند.

 

تریاک : ماده اصلی مورفین و کدئین:

. تاریخچه مصرف تریاک:

در حفاری باستان شناسی در سوئیس دانه های خشخاش و تخمدان های آن مربوط به دوره زمانی 5500 تا 8000 سال پیش بوده است به دست آمده است. قدیمی ترین اقوام، مصرف کننده سومری ها بودند که 3500 سال قبل از میلاد در نواحی جنوبی بین النهرین تریاک را به عنوان یک دارو استفاده می کردند و به کشورهای دیگر صادر می نمودند. اولین ذکر نام تریاک در حدود330 سال پیش از میلاد توسط سقراط، پدر علم پزشکی، صورت گرفته است. او نکاتی در مورد فواید استفاده از تریاک در درمان پاره ای بیماری ها خصوصاً اسهال نوشته است.

تریاک کشیدن:

در 1000 سال اولی که تریاک در چین مصرف می شد، بیشتر به صورت خوراکی مصرف می گردید. ولی سالهای بعد از آن هلندی ها تریاک را با تنباکو مخلوط کرده و از دود آن استفاده می کردند. حدود 200 سال بعد پس از آنکه چینی ها با این روش آشنا شدند. بیشتر به این طریق تریاک را مصرف می کردند.

تنتور افیون:

مصرف تنتور افیون تقریباً از همان زمان هایی که کشیدن تریاک توسط هلندی ها شروع شده بود، آغاز گردید. اگرچه تنتور افیون ممکن است حاوی مواد مختلفی باشد، ولی اصلی ترین شکل آن تریاکی است که در الکل حل شده است، طی 400 سال بعد تنتور افیون عمومی ترین شکلی از تریاک بود که در اروپا مورد مصرف قرار
می گرفت.



شیمی تریاک

تریاک، راهی را که بدن مواد شیمیایی مخصوص خود را می سازد تحت تاثیر قرار می دهد. بیشتر تحقیقات در مورد اینکه تریاک چگونه دستگاه عصبی مرکزی بدن انسان را تحت تاثیر قرار می دهد بر روی مورفین متمرکز شده اند، چرا که مورفین بیش از هر ماده دیگری در تریاک یافت می شود. مورفین مسئول اثرات اصلی تریاک است و بیشترین کاربرد دارویی را دارد.

مواد شیمیایی متنوع ، اثرات متعدد:

آلکالوئیدهای موجود در تریاک اختلاف بسیار زیادی در اثراتشان دارند. یک نوع از آلکالوئیدها یک نوع گیرنده
GABA (گاما آمینوبوتیریک اسید) را تحریک می کند. این گیرنده واسطه عملکرد بنزودیازپین ها است. مثل والیوم و زناکس (Xanax). این گیرنده ، گیرنده ای است که الکل و والیوم از طریق آن عمل می کنند، آلکالوئید دیگری آدرنالین را تحریک می کند. سایر آلکالوئیدها به طرق مستقیم تری اثر متقابل بر یکدیگر دارند. برخی آلکالوئیدها رهایش دوپامین را تحریک می کنند، در حالی که انواع دیگری رهایش آن را مهار می کنند. یک آلکالوئید رهایش هیستامین توسط مورفین را تقویت می کند و دیگری آن را کاهش می دهد. در نتیجه مجموعه این اثرات مختلف این است که تریاک ماده ای پیچیده ای است که پی بردن به همه اسرارش کار بسیار بعیدی است. با اطلاعات فعلی مشکل است که بگوییم تریاک چگونه دستگاه عصبی مرکزی را تحت تائیر قرار می دهد.

پیام های شیمیایی:

وقتی احساس خوشحالی می کنیم، این امر با واسطه یک سری مواد شیمیایی در مغز ما انجام می شود که در ایجاد این احساس خاص موثرند. آن را پیام رسان عصبی یا نوروترانسمیتر می گویند. پیام رسان های عصبی(نوروترانسمیترها) و گیرنده ها بخشی اساسی از دستگاه عصبی هستند. مثالی خوب برای اینکه بفهمیم دستگاه عصبی مرکزی چگونه با یک عضو خاص ارتباط برقرار می کند این است که تصور کنیم این عضو تعدادی تکمه روی خود دارد (مانند تکمه های رادیوی یک اتومبیل قدیمی) تکمه ای که فشار داده می شود عملکرد عضو را مشخص می کند . گیرنده ها شبیه این تکمه ها هستند. و اینکه کدام فشار داده شود با نوروترانسمیتری که دستگاه عصبی ارسال می کند مشخص می شود. هر نوروترانسمیتر خاص فقط می تواند یک گیرنده را تحریک کند یا در هر حال از لحاظ تئوری فقط یک تکمه را فشار دهد.

مورفین ماده شیمیایی که به رسپتورهای اندروفین متصل می شود ظاهراً همه تکمه ها را فشار می دهد. البته مورفین به برخی از تکمه ها بیشتر از بقیه علاقه نشان می دهد. مشخص شده است که پنج نوروترانسمیتر در اثر تریاک بر بدن سهم مهمی دارند: دوپامین
اپی نفرین نوراپی نفرین استیل کولین و سرتونین می باشند. اندورفین ها نیز نوروترانسمتیر هستند ولی در مورد اثرات تریاک اهمیتی ندارند. چرا که مورفین در واقع جای آنها را گرفته و عملکردی شبیه آنها اعمال می کند.

دوپامین:

دوپامین اساساً یک ماده محرک است. که بخشی از مغز که کنترل حرکات، پاسخ های احساسی و تجارب حسی را به عهده دارد، تحت تاثیر قرار می دهد. دوپامین بخش مهمی از سیستم پاداش بدن است. ریزش دوپامین در بدن برای فرد خوشایند است. تریاک باعث افزایش اثرات دوپامین می شود.

اپی نفرین و نوراپی نفرین:

مانند دوپامین بدن را تحریک می کنند. در اپی نفرین عضلات مخطط (عضلات تحت کنترل اداری) مانند عضلات پا و دست ها هستند را تحریک می کند. و نوراپی نفرین عضلات صاف مانند قلب و دیافراگم را تحریک می کند و باعث افت زیاد فشار خون می شود. تریاک با اثرات اپی نفرین و نوراپی نفرین، هر دو مقابله می کند تا انقباض عضلانی را کم کرده و تنفس را کاهش می دهد.

استیل کولین:

استیل کولین مسئول انقباض عضلانی است، ولی اثر گسترده تر آن ایجاد حالت استراحت در بدن است. تریاک رهایش استیل کولین را کاهش می دهد.

سرتونین:

سرتونین فعالیت بدن را مهار می کند. سرتونین باعث رهایش اندورفین ها از نخاع می شود. به نظر می رسد که تریاک میزان سرتونین بدن را افزایش می دهد.

گیرنده های اپیوئیدی:

مواد مخدری که در داخل بدن به طور طبیعی ساخته می شوند. و در سراسر بدن یافت می شوند ولی بیشتر از همه در سیستم عصبی مرکزی یعنی مغز و نخاع یافت می شود. و همچنین در روده ها و به همین دلیل مواد مخدر (اپیوئیدها) موادی یبوست زا هستند.

گیرنده های مو(
Mu):

این گیرنده ها اثر ضد دردی ، خواب آوری ، یبوست زایی ، تهوع، خارش ، انقباض مردمک ، گیجی، سرخوشی کاذب و مهار تنفسی را دارند. این گیرنده ها در اطراف نخاع و در مناطق بالاتر یعنی ساقه مغز و مغز میانی هم یافت می شود.

اندروفین ها:

هنگامی که برای اولین بار اندورفین ها کشف شدند. تصور بر این بود که فقط یک نوع از این مواد وجود دارد که در حکم مورفین طبیعی درون بدن است. ولی با گذشت زمان اندورفین های بیشتری کشف شدند. همه آنها مانند مورفین حداقل با یک گیرنده اپیوئیدی جفت شده و آن را فعال می کنند ولی اندورفین ها از لحاظ شیمیایی شباهتی به مورفین ندارند. مورفین ساختمانی خوشه ای دارد در حالی که اندروفین ها زنجیره های طولانی از اتم هستند.

بتا
اندروفین:

قوی ترین نوع اندروفین ها است و در شرایطی آن را مستقیماً وارد مغز کنند 50 برابر مورفین قدرت دارد. اگر
بتا اندرفین ها از طریق وریدی تجویز شود، باز هم سه برابر قوی تر از مورفین است . در بدن خانم های حامله بتا اندرفین ترشح می شود و با بالارفتن سن حاملگی مقدار آن بالا می رود تا زمانی که بچه به دنیا بیاید. ظرف دو روز اول بعد از تولد، اندورفین از بدن مادر محو می شود. و ممکن است که افسردگی پس از حاملگی ناشی از افت ناگهانی سطح این نوع اندورفین در بدن باشد.

تداخل عمل مواد مختلف:

زمانی که تریاک وارد مغز می شود، ساختار شیمیایی مغز تا حد زیادی دچار اختلال می گرد. البته باید توجه داشت که تریاک با استفاده از قوانین حاکم بر دستگاه عصبی مرکزی، مغز را تحت تاثیر قرار می دهد، منتهی این اثر بیش از حد معمول و خیلی شدید است.



مواد تشکیل دهنده تریاک

مواد اصلی موجود در تریاک:

تقریباً سه چهارم مواد تشکیل دهنده تریاک جلب توجه خاصی نمی کنند: آب ، قندها ، پروتئین ها، آمونیاک، شیرابه، صمغها ، موم ها، چربی ها، اسید سولفوریک ، اسید لاکتیک و اسید مکونیک. اما بیش از 20 آلکالوئید در تریاک یافت می شود، که حدود 25درصد وزن تریاک را تشکیل می دهند.

آلکالوئید ......... گروه شیمیایی .................... فراونی

مورفین .............. فنانترن ........................... 15-10 درصد

نوسکاپین .......... بنزیل ایزوکوئینولین ها ............ 8-4 درصد

کدئین ................فنانترن ............................. 3-1 درصد

پاپاورین.............. بنزیل ایزوکوئینولین ها ............ 3-1 درصد

تبائین ............... فنانترن ............................... 2-1 درصد

طبقه بندی آلکالوئیدها:

آلکالوئیدهای موجود در تریاک را از لحاظ شیمیایی به دو دسته تقسیم بندی می کنند: فنانترن ها (خوشه ای شکل)و بنزیل ایزوکوئینولین ها(زنجیری شکل).

اپیوئیدها:

از آلکالوئیدهای موجود در تریاک فقط دوتای آنها از موادی هستند که به آنها اپیوئید می گویند. اپیوئیدها مواد شیمیایی هستند که بر روی گیرنده های اپیوئیدی بدن انسان عمل می کنند. این اپیوئیدها مورفین و کدئین هستند. کدئین مستقیماً گیرنده های اپیوئیدی را فعال نمی کند. کدئین این عمل را به طور غیرمستقیم با تبدیل شدن به مورفین در درون بدن، انجام می دهد.

مورفین:

از لحاظ طبی، تریاک سه کاربرد داشته است: کاهندگی درد، مهار سرفه و درمان اسهال. ماده ای که در تریاک وجود دارد و بیشترین اثر را در کاهش درد دارد مورفین است.

نوسکاپین:

نوسکاپین خواص مخدری، ندارد. تنها کاربرد تجاری آن این است که به عنوان ضد سرفه به کار می رود. نوسکاپین شل کننده ضعیف عضلات صاف، مسکن ضعیف و خواب آور ضعیف نیز می باشد.

کدئین:

کدئین ضدسرفه ای بسیار موثر است و در بسیاری از کشورها به عنوان دارویی که نیاز به نسخه پزشک ندارد به فروش می رسد. ولی کدئین درد را کاهش نمی دهد. ممکن است بسیاری از خوانندگان از این موضوع تعجب کنند، چرا که معمولاً برای تسکین درد، کدئین تجویز می شود. خصوصاً برای تسکین دردهای دندانی. پاسخ این است که در مورد اکثر افراد، کدئین درد را به طور غیرمستقیم کاهش می دهد. چون حدود10 درصد آن در بدن به مورفین تبدیل می شود. در قوانین فدرال کدئین جز داروهایی که احتمال سوء استفاده از آن زیاد است
تقسیم بندی می شود.

پاپاورین:

شل کننده عضلات صاف است. مانند اکثر مواد موجود در تریاک خاصیت مخدری ندارد. یکی از
موفقیت آمیزترین کاربردهای پاپاورین، در درمان بی رغبتی جنسی مردان بوده است. مقادیر کمی از این دارو که به پایه آلت تناسلی مردانه تزریق شود، اثر خیلی زیادی در نعوظ آلت دارد.

تبائین:

تبائین ساختمان شیمیایی تقریباً یکسان با مورفین و کدئین دارد ولی خواص مخدری ندارد. در مقادیر کم اثر اصلی اش ایجاد تهوع است و در مقادیر زیاد باعث تشنج می شود.

مواد فرعی موجود در تریاک:

هیچ گیاهی به اندازه شقایق تریاک (خشخاش) مورد دقت قرار نگرفته است. بعد از آنکه در سال 1803
هانس سرترنر ، مورفین را از تریاک استخراج کرد دانشمندان مشغول استخراج سایر مواد از تریاک و بررسی اثرات آنها بوده اند. اگرچه هیچکدام از مواد شیمیایی بعدی از لحاظ مصارف پزشکی در حد مورفین نبوده اند ولی بسیاری از آنها کاربردهای مفیدی داشته اند.

آلفا
آلوکریپتوپین:

این ماده خواص ضد بی نظمی ضربان قلبی دارد. یعنی قلبی که به طور ناهنماهنگ می تپد را به حالت هماهنگ و با ثبات بر می گرداند. علاوه بر این یک بی حس کننده موضعی است و خواص ضد باکتریایی هم دارد.

بربرین:

یک ماده تب بر است و باعث می گردد تولید
DNA , RNA ، چربی ها و پروتئین ها را هم مهار کند. مهار تولید پروتئین خیلی مهم است، چرا که در اثر این امر اکثر پروتئین مصرفی بدن صرف ساختن اندورفین خواهد شدو در افرادی که تریاک مصرف می کنند نیاز کمتری به تولید اندورفین وجود دارد چراکه آنها با مصرف مورفین در واقع جایگزینی برای اندورفین را وارد بدن کرده اند.

کانادین:

کانادین یک ماده ضدباکتری ضعیف است که مقداری هم خواص آرامش بخشی دارد. این ماده الکل دهیدروژنازکبدی را مهار می کند.

کوپتیسین:

خواص ضدباکتری و ضدالتهاب دارد.

کوری توبرین:

یک ماده شیمیایی نامطبوع است. در مقادیر کم اثرات ضد دردی مورفین را کاهش می دهد. در مقادیر زیاد باعث خفگی در جریان تشنج می شود. کوری توبرین همچنین منجر به افت فشار خون می شود.

کریپتوپین:

یک داروی ضد بی نظمی ضربان قلب (ضد آریتمی) است. فشار خون را پایین می آورد ولی به خوبی آلوکریپتوپین نیست.

ایروکروی پالمین:

ماده کاهش دهنده تجمع پلاکت های خون باشد.

لودانین:

امکان دارد منجر به انقباض مداوم عضلانی (اسپاسم) می شود.

لودانوزین:

به راحتی از سد خونی مغزی عبور می کند و می تواند باعث افت فشار خون شود.

ماگنوفلورین:

دارویی ضد التهاب است که فشار خون را پایین می آورد. مقادیر زیاد از حد آن اثرات سمی داشته و باعث نارسایی تنفسی می شود.

نارسئین:

از لحاظ خواص دارویی خیلی شبیه کدئین است. ولی چون در بدن تبدیل به مورفین نمی شود . اثرات ضد درد ندارد. بر خلاف کدئین، تنفس را افزایش می دهد. یعنی هم سرعت نفس کشیدن و هم عمق تنفس را زیاد می کند.

نارکوتولین:

ضدسرفه است ولی داروی ضد سرفه خیلی خوبی نیست.

نئوپین:

در مقادیر کم خیلی شبیه کدئین عمل می کند. با این تفاوت که اثرات ضد درد ندارد و تاثیرش کمتر از کدئین است. مقداری هم خواص مخدری دارد و خیلی سمی است.

اویپاوین:

مسکنی با خواص ضد دردی تقریبا مشابه مورفین است. در مقادیر کم باعث لرزش و استفراغ می شود. در مقادیر زیاد باعث تشنج و نهایتاً مرگ می شود. با مورفین تحمل
متقابل دارد و این بدان معنی است که مصرف آن باعث کم شدن اثر مورفین بر فرد می شود.

پروتوپین:

یک داروی ضد بی نظمی ضربان قلب است. ضربان قلب را آهسته تر می کند. فشار خون را پایین می آورد و باعث حالت آرامش می شود. پروتوپین یک شل کننده خوب عضلات صاف است که کمی ضعیف تر از پاپاورین می‌باشد.

سودومورفین:

این آلکالوئید تقریباً ماده ای بی اثر است مگر آنکه از طریق تزریق وریدی تجویز شود. برجسته ترین اثر سودومورفین کاهش دادن فشار خون است.

رتیکولین:

رتیکولین از اتصال دوپامین به برخی جایگاه های گیرنده ای خاص

نظر دهید . . .           نظرات کاربران

 

 کلیه حقوق این سایت متعلق به دبیرستان شاهد معلم زنجان می باشد